DO LNZOKW   DO POLOKW   DO ECHW   
Štart   Kodyfikacyjo   Uo kodyfikacyje Wjelgo buchštabw: A A A


(...)

Uo kodyfikacyje lnskij pisowi lnsky alfabyt (32 grafy) Aa   Bb   Cc       Dd   Ee   Fe   Gg   Hh   Ii   Jj   Kk   Ll   Mm   Nn
  Oo   Pp   Rr     Ss     Šš   Tt   Uu     Ww   Yy   Zz     Žž Kodyfikacyjo fnetyno Kodyfikacyjo jynzyka lnskigo mjanujymy fnetynm, bo pi jij uopracowywau nojwjynkšy naisk zostou nouožny na maksymalno prostota zapisa, a tym samym možliwje nojwjyrijšy zapis lnskych guosek tak jak e je godo. Beztož twrcy kodyfikacyji zdecydoway ugraiyli ilo dwu i tigrafw kere powšychy wystympujm w jynzyku ymjeckym i polskym, coby jedno guoska možno buo zapisa jednym grafym. Zgody s pisowm zdecydowanej wjynkšoi suowjaskych jynzykw w alfabye uaiskym, w pisowi lnskij zachowano 4 dwugrafy: ch, dz, d, . Pozostoue lnske guoski y majnce uodpowjydikw grafowych w podstawowym 26-grafowym alfabye uaiskym, zapisywane sm bez grafy špecyjolne , , , pochodznce s pisowi polskij uoroz , , , š, ž pisowi morawskij. Pisowa lnsko uodpowjado wjync coukym (wyunajnc dwugrafy) mjyndzynarodowym, powšychy stosowanym bez djalektolgw zapisym, kery je takym "fnetynym esperanto". By y pey nojtrwalšyj tradycyji pimjyniyj na teryy lnska postanowjno guoska v zapisywa ale kej w, tak jak to je w pisowi polskij i ymjeckij. Pi kodyfikacyji lnskij pisowi pijynto wjync idyntyne zasady jak pi kodyfikacyji pisowi uužyckij, s takm ržicm, aže alfabyt uužycki zawjero ješe grafy , uoroz , .

Nojwjynkšm zaletm kodyfikacyji fnetynyj je uoznaay zdecydowanyj wjynkšoi lnskych guosek jednym grafym. Dwugrafym uoznao e yno, kej we wšyjstkych suowjaskych pisowach na bae alfabytu uaiskigo, "bmjnce h" (ch) uoroz guoski kerych zapis dwugrafowy je w uodytau dalyj bliski fnetynymu, jak dz, d, (ygo y ide pede np. uo polskych dwugrafach cz, rz, sz). Tyž fest wažne je jydnoznane zmjynkay spuguosek, uoznaane w kodyfikacyji kej , , , (w pisowi polskij uoznaane tyž dwznakma ci, ni, si, zi). S drgij strny uikynto w lnskij kodyfikacyji pokusy uoznaao jydnym grafym dwch guosek (inayj jak w pipadku eskigo grafa , kery uoznaa dwje guoski j-e, a asym zmjynko stojnca ped m samgoska). Pisowa lnsko je zatym prosta, yzwykle logino i blisko zapisowi fnetynymu, co fest pomogo w ytau i nauka lnskigo. Zwolyniki inkšych rozwjnza zaucajm ynsto kodyfikacyji fnetynyj, aže jij pisowa zawjero wjela grafw špecyjolnych, stawjajnc ymocjnalny argmynt, aže "uognki y sm fajne". Zaut tyn je ale uatwo uobali rwy merytorynym argmyntym, twjerdzncym aže "uognki sm fajne". Podstawowym celym takigo, a y inkšygo kštoutu kodyfikacyji fnetynyj je zachoway coukigo bogactwa jynzyka lnskigo s koždm jij uodmjanm gwarowm. Prace nad kodyfikacyjm amu jynzyk lnski y uostou weij skodyfikowany? Po wygayu rodw lnskych Pjastw, lnskym zawdy dili pibyše, reprezyntanty inkšej kultury jynzykowyj - eskij, ymjeckij abo polskij. y byli ui zainteresowai kodyfikacyjsm i twoyym deu w "jynzyku ludu". Tyž, aže jynzyk lnski mo wjela uodmjan gwarowych, co fest utrudo robota. Možnowuodože s koždyj grupy jynzykowyj woleli zapisywa lnske wyražyo w pisowi swoigo jynzyka, stnd mogymy znoj pikuady lnskich tekstw w pisowi eskij, ymjeckij y polskij. Pjyrwšym alfabytym w kery zapisano lnske mjana je nojgibyj alfabyt uaiski, a buo to w dele s 845 roka kerym je "Geograf Bawarski" uopisujncy uobšar lnska. Drgym bua guagolica, alfabyt zbližny do cyrylicy, stwony bez wjyntych Cyryla i Metodygo do chrystjaizacyji Pastwa Wjelgmorawskigo, w uobšae kerygo ležou wtedy lnsk, a kera bua w 863 roku. Guagolica do kupy s jij twrcma uostoua ale, skiž naisku ymcw, usynta s uobšaru zamješkanygo bez zachodich Suowjanw. Jij plac zajon do diioj alfabyt uaiski. Stnd jynzyk lnski zapisywny bu tym alfabytym zgody s ryguuma pisowi jynzyka uaiskigo, ymjeckigo, polskigo abo eskigo.

Znane je wjela prbw kodyfikacyji pisowi lnskij. Zazwyej jejich autory y mjyli ambicyji šeršygo popularyzowao jich zasadw, a yno stosowoli je do swojyj twroi. Jednm s nojlepij udanych kodyfikacyji je pisowo stosowano bez dyryktora katowickigo licem Feliksa Stauera s uokresu mjyndzywojynnygo. Wydou un dwa tmy wjeršw po lnsku w gwae sukowskij w keryj e wychowou. Kodyfikacyjo ta bua uoparto uo pisowa polsko, s zastosowaym zapisa fnetynygo do mjynkych guosek, dwugrafw i jydnygo grafa uobcyj pisowi polskij - . Inkšm, pijšm, fest spopularyzowanm gwy w internec-u, kodyfikacyjm je praca zamješkouygo w Stanach Zjydnonych Tadika. Pisowa lnsko uopar un wyuny uo podstawowe grafy alfabytu uaiskigo, a suowjaske guoski zapisywane sm bez ich kmbinacyjo. Pozbawjyy pisowi grafw špecyjolnych mo uuatwja posgiway e m bez uosoby s koždygo kraju za pmocm podstawowych dostympnych na klawjyach grafw. Kodyfikacyjo ta prawdopodoby kej pjyrwša mjoua na celu stanowi propozycyjo do wšyjskich užytkowikw jynzyka lnskigo. Je una ale krytykowano za skmplikowany zapis, za antypolismus, a nawet za prba nygowao, aže lnski je jynzykym suowjaskym. Ješe inkša propozycyjo pedstawjo urodzny w Tychach, a zamješkouy w ymcach Gego Wjeorek. Uopjerajnc e na alfabye polskym, propnuje un doday do ygo dwch grafuw: a ò. Grafy te majm by wykoistywane do uoznayo guosek ržy wymawjanych w pošyglnych gwarach. Autor propnuje interesujncy sposb zapisu kery umožliwjo uodytay po swojymu jydnygo tekstu bez užytkowikw wjynkšoi gwar lnskych. ystety, to co uokazuje e ytelne w ramach jydnej gwary, staje e yzrozmjouym utrudyym u pozostouych, co w efyke powoduje duže trudnoi w nauce uortgrafi.

Kodyfikacyjo fnetyno powstoua na bae wjelmjeynnych dyskusyji na internecowym form dyskusyjnym stwonym way w tym celu. Uoestiki rozmw pedstawjali nojržijše propozycyje pisowi lnskij, uod tych znnych po zupeuy nowe. Spjerali e uo couke rozwjnzao, jak i uo pošyglne grafy alfabytu. Kožde s propnowanych rozwjnza mjouo zalety i wady, a uopiii buo tela wjela rozmwcw. Za kyc prac nad kodyfikacyjm uznoje e decyzyja trjki nojfestylij zdeterminowanych dyskutantw do prmowao bez ebje, nojfestylij uopracowanyj, trocha kmprmisowyj propozycyji, yli kodyfikacyjo uo kštoue pedstawjanym w Punasymu.com. Postanowjno ta pisowa kej nojfestylij uodpowjydnjm upowšycha i nostympy w praktyce zweryfikowa jij ewyntualne ydongya. Kodyfikacyjo ta pryndko zadmowiua e na wjelu zajtach internecowych i w e-mailach. Uokazouy e w tyj pisowi tyž pjyrwše teksty po lnsku drukym.
kodyfikacyjo polsko
esko
Stauera
Tadika
Wjeorka
FNETYNO
pikuod Mosz osiym zicherek wzi
Moš uošjym zicherek wžjšj
Mosz oym zicherek w
Mosz uosiym zicherek wz'oon's'
Msz òsiym zicherek wzi
Moš uoym zicherek w
problymy dwugrafy, yjednoznane zmjynkay
yjednoznane i trudne zmjynkay
dwugrafy
dwugrafy, yjednoznane zmjynkay
dwugrafy, yjednoznane zmjynkay

Uopracowou Adam Rygjou



Štart   Wjyrch P našymu.com - P našymu, eli po lnsku 2006-2007